ตอบ

การกระทำต่างๆ นั้น   ถึงแม้จะทำด้วยเจตนาดี หรือเป็นการกระทำที่เป็นเรื่องส่วนตัว    แม้ไม่เกี่ยวกับใคร  ก็มักจะมีคนทัก  มีคนว่ามีคนวิจารณ์เสมอไป  คำคนว่านั้นจะไม่ฟังเสียเลยก็ไม่ได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการกระทำที่เกี่ยวกับคนอื่นและคนอื่นมีผลประโยชน์เกี่ยวข้องแล้วจะต้องฟังให้จงหนัก  แต่ในการฟังนั้นเราจะต้องรู้ด้วยว่าเรากำลังกระทำอะไร   มีจุดมุ่งหมายอย่างไรในการกระทำนั้น   ถ้าหากวิธีการที่เราใช้อยู่เป็นสิ่งที่เราได้พิจารณาแล้วโดยรอบคอบ   และเจตนาของเราในการกระทำสิ่งนั้นเป็นเจตนาที่สุจริต   เราก็คงยังทำกิจการนั้นต่อไปได้  ไม่ปล่อยให้คำคนทักคนว่า  มาทำให้เสียการคนที่คอยทักคอยว่านั้นต่างก็มีเหตุผลต่างๆ กัน  ถูกบ้าง ผิดบ้าง   ถ้าพอจะรับฟังเอามาแก้ไขการกระทำของเราได้บ้างก็รับไว้   แต่จะรับไว้หมดคงไม่ได้  เพราะไม่มีใครที่จะทำให้ถูกใจคนทั้งโลกได้  มีคนชมก็ต้องมีคนตำหนิ   ถ้าไม่ตัดสินใจเอาเอง   ฟังแต่ความเห็นของคนอื่นไปหมดในที่สุดก็จะทำอะไรไม่ได้เลยอย่างตาแก่กับเด็กในนิยาย   ถ้าลุงเป็นตาแก่คนนั้นลุงก็จะเดินทางต่อไป   โดยไม่สนใจคำคนจนเกินไปนัก  คนในหมู่   บ้านสุดท้ายนั้นเขาทักถูกในเรื่องมีลาแล้วไม่ขี่  เพราะฉะนั้นตาแก่หรือเด็กคนใดคนหนึ่งจึงต้องขี่ลา   แต่ตาแก่กับเด็กนั้นเรี่ยวแรงก็คงพอๆ กัน   เพราะฉะนั้นจะต้องผลัดกันขี่  ใครเดินเหนื่อยแล้วก็ให้ขึ้นนั่งบนหลังลาเสียบ้าง  ให้คนที่หายเหนื่อยแล้วลงเดินผลัดกันไปจนกว่าจะถึง    ทำอย่างนี้แล้วก็คงจะมีคนว่าอีกจนได้  ต้องเอาหูทวนลมเสียบ้าง  การที่จะหยุดเถียงกับเขาหรือพยายามชี้แจงเหตุผลของเรานั้นทำให้เสียเวลา  ในการเดินทางทั้งนั้น


ม.ร.ว.คึกฤทธิ์   ปราโมธ

(คัดจาก"สยามรัฐ"   ๒  มิถุนายน  ๒๕๑๕)