เอกสารประกอบการเรียน           เรื่อง   การใช้คำ

๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐

สาระสำคัญ

            คำในภาษาเมื่อนำมาใช้เข้าประโยคจะต้องรู้จักใช้ให้เหมาะสม  ไม่ว่าในการพูดหรือการเขียน  จึงจะสื่อความหมายได้ตามต้องการ   ข้อคำนึงในการเลือกใช้คำมีหลายประการ  เช่น

-          ควรรู้จักใช้คำให้ถูกต้องและเหมาะสมตามระดับการสื่อสาร

-          รู้จักเลือกใช้คำให้ตรงตามความหมายที่ต้องการ

-          ต้องรู้ทั้งความหมายร่วมและความหมายที่แตกต่างออกไป

-          รู้จักใช้คำที่ทำให้มองเห็นภาพและคำที่ให้ความรู้สึก

รู้จักใช้คำให้ถูกต้องและเหมาะสมตามระดับของการสื่อสาร   การสื่อสารนั้นฐานะของผู้สื่อสาร   โอกาส  และกาลเทศะในการสื่อสารต่างกัน   ผู้สื่อสารอาจมีฐานะที่เสมอกัน   สูงหรือต่ำกว่ากัน   สิ่งเหล่านี้เป็นตัวกำหนดให้ระดับของภาษาที่ใช้สื่อสารมีความลดหลั่นต่างกันไป    ถ้าใช้คำผิดระดับ  อาจทำให้การสื่อสารไม่ราบรื่นหรือล้มเหลวได้

รู้จักใช้คำที่มีความหมายคล้ายกัน    คำที่มีความหมายคล้ายกันมีอยู่มากในภาษาไทย    การใช้จึงต้องรู้จักเลือกใช้คำให้ตรงตามความหมายที่ต้องการ    คำเหล่านี้มีทั้งคำมูล   คำซ้อน   คำประสมและคำที่รับมาจากภาษาอื่น   หรือคำที่ผูกขึ้นใช้โดยวิธีสมาสคำ    เช่น

            คำมูล                ตัด  -  ฟัน,   ฝาน  -  เฉือน,   บั่น  -  ทอน

            คำซ้อน              กล้าหาญ  -  ห้าวหาญ,   ตรวจตรา  -  ตรวจสอบ

            คำประสม          เสียใจ  -  เสียดาย,   ใจร้อน  -  ใจเร็ว

            คำศัพท์             สมรรถภาพ  -  สมรรถนะ,    เอกลักษณ์  -  สัญลักษณ์

รู้จักใช้คำที่ทำให้มองเห็นภาพหรือให้ความรู้สึกชัดขึ้นเป็นพิเศษ    ความรู้สึกรับได้โดยผ่านทางตา   หู   จมูก   ลิ้น   กาย   ใจ     ปกติแล้วมีคำใช้มากมายในภาษา    เช่น

            ทางตา              มีคำที่บอกลักษณะของสี   รูปร่าง   ระยะทาง  ฯลฯ  เช่น  เขียว   แดง   ใหญ่

            ทางหู                มีคำที่บอกลักษณะของเสียง   เช่น   แหลม   ทุ้ม   ก้อง   ค่อย   ดัง

            ทางจมูก            มีคำที่บอกลักษณะของกลิ่น   เช่น   หอม   เหม็น   หืน

            ทางลิ้น              มีคำที่บอกลักษณะของรส   เช่น   เปรี้ยว   เค็ม   หวาน   ฝาด

            ทางกาย             มีคำที่บอกลักษณะของความรู้สึกสัมผัส   เช่น   เย็น   ร้อน   อ่อน   แข็ง   ตึง

            ทางใจ               มีคำที่บอกลักษณะของความรู้สึกที่เกิดขึ้นภายในใจ   เช่น   กลัว   สนุก   ดีใจ   โกรธ

การใช้คำในสถานการณ์ต่างๆ

            ในภาษาไทยมีคำจำนวนมากที่มีความหมายเดียวกัน   แต่คำเหล่านี้ไม่อาจใช้แทนกันได้เสมอไป    ทั้งนี้   เพราะภาษาไทยมีการจำกัดใช้คำตามสถานการณ์    คำที่มีความหมายอย่างเดียวกัน   จะต้องใช้ให้เหมาะสมแก่สถานการณ์ที่แตกต่างกันไปสถานการณ์ในการใช้ภาษามีดังนี้

. ภาษาพูดและภาษาเขียนหรือภาษาแบบแผน

. ภาษาร้อยแก้วและภาษาร้อยกรอง

. ภาษากลางและภาษาถิ่น

. ภาษาสุภาพและภาษาไม่สุภาพ

. ภาษาเฉพาะกลุ่มหรือฐานะบุคคล

 

            ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างคำที่มีความหมายอย่างเดียวกัน    แต่ใช้คำต่างกันตามสถานการณ์

          ภาษาพูด                  ภาษาแบบแผน           ภาษาพูด                  ภาษาแบบแผน

รับประทาน                    ดื่ม                                โกหก                             พูดเท็จ,พูดปด

ของกิน                          เครื่องบริโภค                  เกือก                             รองเท้า

คนแก่                            คนชรา                          คนเจ็บ                          คนไข้,ผู้ป่วย

เจอะ,เจอ,ปะ                  พบ,เห็น                         โดนตี,โดนดุ ฯลฯ                        ถูกตี,ถูกดุ ฯลฯ

โรงพัก                           สถานีตำรวจ                   รถเมล์                           รถโดยสารประจำทาง

หัว                                ศีรษะ                            หนัง                              ภาพยนตร์

 

ภาษาร้อยแก้ว           ภาษาร้อยกรอง          ภาษาร้อยแก้ว           ภาษาร้อยกรอง

ดิน                                ปฐพี, ธรณี                     น้ำ                                วารี

ฝน                                พิรุณ                             ลม                                วาตะ

ฟ้า                                นภา,อัมพร                     ไฟ                                อัคคี

นก                                สกุณี,ปักษี,ปักษิน           เมือง                             บุรี,นคร

 

          ภาษากลาง                ภาษาถิ่น                  ภาษากลาง                ภาษาถิ่น

เสื่อ                               สาด                              พัด                               วี

ฟัน                               เขี้ยว,แข่ว                       เปื้อน                             แปด

พูด                               เว้า,อู้                             ดู                                  เบิ่ง,แล

ถึง                                เถิง                               ปลาร้า                           ปลาแดก

เดิน                               ย่าง                               กระจก                           แก้ว

กระจกเงา                      แว่น                              อร่อย                             แซบ

 

          คำไม่สุภาพ               คำสุภาพ                  คำไม่สุภาพ               คำสุภาพ

กู,ข้า                             ฉัน,ผม,กระผม,ดิฉัน       เอง,แก,มึง                     เธอ,คุณ,ท่าน

มัน                                เขา,ท่าน                        ขี้มูก                              น้ำมูก

ขี้ตา                              มูลตา                            ยัด,ฟาด                                    รับประทาน

 

          ภาษาเฉพาะกลุ่มหรือฐานะบุคคล

          บุคคลทั่วไป              เจ้านายและเทพเจ้า              พระภิกษุ

รับประทาน,ดื่ม               เสวย                                         ฉัน

อาหาร                           พระกระยาหาร                           จังหัน,ภัตตาหาร

ป่วย                              ประชวร,ทรงพระประชวร              อาพาธ

นอน                              บรรทม                                      จำวัด

อาบน้ำ                          สรงน้ำ                                       สรงน้ำ

บ้าน,เรือน                      พระตำหนัก,พระมนเทียร             กุฏิ

ถึงแก่กรรม                     สิ้นพระชนม์,สวรรคต                   มรณภาพ

จดหมาย                        ลายพระหัตถ์,พระราชหัตถเลขา    ลิขิต