• กาญจนกานท์...

-- กวินทรปณิธาน
-- กาญจนคูหา
-- นรชาติ
-- นมัสการพระพุทธคุณ
-- นมัสการพระธรรมคุณ
-- นมัสการพระสังฆคุณ
-- นมัสการมาตาปิตุคุณ
-- นมัสการอาจริยคุณ
-- ความกรุณาปรานี
-- ไทยเอย


• กวินทรปณิธาน

      สารสยามภาคพร้อง   กลกานท์   นี้ฤๅ
คือคู่มาลาสวรรค์            ช่อช้อย
เบญญาพิศาลแสดง        เดิมเกียรติ   พระฤๅ
คือคู่ไหมแสร้งร้อย         กึ่งกลาง

      เป็นสร้อยโสภิศพ้น   อุปรมา
โสรมสรวงศิรธิรางค์        เวี่ยไว้
จงคงคู่กัลปา                ยืนโยค
หายแผ่นดินฟ้าไหม้        อย่าหาย

                              ลิลิตยวนพ่าย
                                     บทกวียอพระเกียรติสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• กาญจนคูหา

   ๏ พระเสด็จลดเลี้ยวเที่ยวชม      มีมโนภิรมย์แจ่มใส
เปลงปล่องท้องถ้ำอำไพ              พื้นลาดดาดไปด้วยเงินงาม
เพดานดาราระย้าย้อย                 ทองทับประดับพลอยเรือนอร่าม
อัจกลับแก้วมณีอัคคีตาม             สว่างงามแวววับจับจินดา
มีชะวากวุ้งเวิ้งเป็นเชิงชั้น             ล้วนทองคำทำคั่นกั้นฝา
ฉลักรูปสิงสัตว์นานา                   ดุนเด่นออกมาเหมือนจริง
ทั้งเนื้อนกดังเป็นเห็นประหลาด      พฤกษาชาติเหมือนจะไหวไกวกิ่ง
อันรูปเสือสีห์หมีกระทิง                เหมือนจะย่างวางวิ่งเวียนวง

                              อิเหนา  ตอนอิเหนาชมถ้ำ
                                     พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• นรชาติ

          พฤษภกาสร                อีกกุญชรอันปลดปลง
โททนต์เสน่งคง                     สำคัญหมายในกายมี
          นรชาติวางวาย            มลายสิ้นทั้งอินทรีย์
สถิตทั่วแต่ชั่วดี                      ประดับไว้ในโลกา

                              กฤษณาสอนน้องคำฉันท์
                                     สมเด็จพระมหาสมณเจ้า  กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• นมัสการพระพุทธคุณ

         องค์ใดพระสัมพุทธ      สุวิสุทธสันดาน
ตัดมูลเกลศมาร                   บมิหม่นมิหมองมัว
         หนึ่งในพระทัยท่าน      ก็เบิกบานคือดอกบัว
ราคีบพันพัว                        สุวคนธกำจร
         องค์ใดประกอบด้วย     พระกรุณาดังสาคร
โปรดหมู่ประชากร                มละโอฆกันดาร
         ชี้ทางบรรเทาทุกข์       และชี้สุขเกษมสานต์
ชี้ทางพระนฤพานด               อันพ้นโศกวิโยคภัย
         พร้อมเบญจพิธจัก-      ษุจรัสวิมลใส
เห็นเหตุที่ใกล้ไกล                ก็เจนจบประจักษ์จริง
         กำจัดน้ำใจหยาบ        สันดานบาปแห่งชายหญิง
สัตว์โลกได้พึ่งพิง                มละบาปบำเพ็ญบุญ
         ข้าขอประณตน้อม      ศิรเกล้าบังคมคุณ
สัมพุทธการุญ-                   ญภาพนั้นนิรันดร

                              พระศรีสุนทรโวหาร  (น้อย อาจารยางกูร)

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• นมัสการพระธรรมคุณ

         ธรรมะคือคุณากร                ส่วนชอบสาธร
ดุจดวงประทีปชัชวาล
         แห่งองค์พระศาสดาจารย์     ส่องสัตว์สันดาน
สว่างกระจ่างใจมนท์
         ธรรมใดนับโดยมรรคผล       เป็นแปดพึงยล
และเก้ากับทั้งนฤพาน
         สมญาโลกอุดรพิสดาร         อันลึกโอฬาร
พิสุทธิ์พิเศษสุกใส
         อีกธรรมต้นทางคระไล         นามขนานขานใข
ปฏิบัติปริยัติเป็นสอง
         คือทางดำเนินดุจคลอง        ให้ล่วงลุปอง
ยังโลกอุดรโดยตรง
         ข้าขอโอนอ่อนอุตมงค์         นบธรรมจำนง
ด้วยจิตและกายวาจา

                              พระศรีสุนทรโวหาร  (น้อย อาจารยางกูร)

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• นมัสการพระสังฆคุณ

         สงฆ์ใดสาวกศาสดา         รับปฏิบัติมา
แต่องค์สมเด็จภควันต์
         เห็นแจ้งจัตุสัจเสร็จบรร-    ลุทางที่อัน
ระงับและดับทุกข์ภัย
         โดยเสด็จพระผู้ตรัสไตร    ปัญญาผ่องใส
สะอาดและปราศมัวหมอง
         เหินห่างทางข้าศึกปอง     บมิลำพอง
ด้วยกายและวาจาใจ
         เป็นเนื้อนาบุญอันไพ-       ศาลแด่โลกัย
และเกิดพิบูลย์พูนผล
         สมญาเอารสทศพล          มีคุณอนนต์
อเนกจะนับเหลือตรา
         ข้าขอนบหมู่พระศรา-        พกทรงคุณา-
นุคุณประดุจรำพัน
         ด้วยเดชบุญข้าอภิวันท์      พระไตรรัตน์อัน
อุดมดิเรกนิรัติศัย
         จงช่วยขจัดโพยภัย           อันตรายใดๆ
จงดับและกลับเสื่อมสูญ

                              พระศรีสุนทรโวหาร  (น้อย อาจารยางกูร)

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• นมัสการมาตาปิตุคุณ

         ข้าขอนบชนกคุณ        ชนนีเป็นเค้ามูล
ผู้กอบนุกูลพูน                     ผดุงจวบเจริญวัย
         ฟูมฟักทะนุถนอม        บบำราศนิราไกล
แสนยากเท่าไรๆ                  บคิดยากลำบากกาย
         ตรากทนระคนทุกข์      ถนอมสี้ยงฤรู้วาย
ปกป้องซึ่งอันตราย              จนได้รอดเป็นกายา
         เปรียบหนักชนกคุณ    ชนนีคือภูผา
ใหญ่พื้นพสุนธรา                 ก็บเทียบบเทียมทัน
         เหลือที่จะแทนทด       จะสนองคุณานันต์
แท้บูชไนยอัน                     อุดมเลิศประเสริฐคุณ

                              พระศรีสุนทรโวหาร  (น้อย อาจารยางกูร)

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• นมัสการอาจริยคุณ

         อนึ่งข้าคำนับน้อม           ต่อพระครูผุ้การุณ
โอบเอื้อและเจือจุน                  อนุสาสน์ทุกสิ่งสรรพ
         ยัง บ ทราบก็ได้ทราบ      ทั้งบุญบาปทุกสิ่งอัน
ชี้แจงและแบ่งปัน                    ขยายอัตถ์ให้ชัดเจน
         จิตมากด้วยเมตตา          และกรุณา บ เอียงเอน
เหมือนท่านมาแกล้งเกณฑ์        ให้ฉลาดและแหลมคม
         ขจัดเขลาบรรเทาโม-      หะจิตมืดที่งุนงม
กังขา ณ อารมณ์                    ก็สว่างกระจ่างใจ
         คุณส่วนนี้ควรนับ           ถือว่าเสิศ ณ แดนไตร
ควรนึกและตรึกใน                   จิตน้อมนิยมชม

                              พระศรีสุนทรโวหาร  (น้อย อาจารยางกูร)

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• ความกรุณาปรานี

     อันว่าความกรุณาปรานี
     จะมีใครบังคับก็หาไม่,
     หลั่งมาเองเหมือนฝนอันชื่นใจ
     จากฟากฟ้าสุราสัยสู่แดนดิน:

     เป็นสิ่งดีสองชั้น;  พลันปลื้มใจ
     แห่งผุ้ให้และผู้รับสมสวิล:
     เป็นกำลังเลิศพลังอื่นทั้งสิ้น:
     เจ้าแผ่นดินผู้ทรงพระกรุณา,

     ประดุจทรงวราภรณ์สุนทรสวัสดิ์
     เรืองจรัสยิ่งมกุฎสุดสง่า;
     พระแสงทรงดำรงซึ่งอาชญา
     เหนือประชาพสกนิกร,

     ประดับพระวรเดชวิเศษฤทธิ์
     ที่สถิตอานุภาพสโมสร;
     แต่การุณยธรรมสุนทร
     งามงอนกว่าพระแสงอันแรงฤทธิ์;

     เสถียรในหฤทัยพระราชา,
     เป็นคุณของเทวาผู้มหิทธิ์;
     และราชาเทียมเทพอมฤต
     ยามบพิตรเผยแผ่พระกรุณา.

                              เวนิสวาณิช
                                     พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]

• ไทยเอย

            ไทยเอยเคยเพลี่ยงพล้ำ    ลงเพราะ
      เพลินวิวาทบาดทะเลาะ          เบาะแว้ง
      อย่าโกรธพิโรธเคราะห์           คราวโชค    ร้ายเอย
      พึงโทษความโหดแห้ง           หั่นห้ำกรรมเวร

            คนดีมีมากแล้ว       ฤๅไฉน   ไทยเอย
      จึ่งมิเสียดายไทย          ที่ม้วย
      ความเห็นเขม้นไกล       เกินจมูก
      ใช่จะเกลื่อนดังกล้วย     กล่นแคว้นแดนสยาม

            ปัญญาค่าเปรียบแก้ว      ก่องเก็จ
      แม้ว่าเพชรถูกเพชร              กะแทกกะทั้น
      งัดง้างมล้างเมล็ด                มลายรูป
      เมล็ดหนึ่งอาจถึงสะบั้น         สะบัดกลิ้งทิ้งสูญ

            ร้ายเหลือเมื่อมากหน้า    อาสัญ
      ไทยที่ปัญญานันต์              ยิ่งน้อย
      ยิ่งเก่งยิ่งกีดกัน                  กันกร่อน    ลงนา
      ดังหับดับหิ่งห้อย               เหือดแห้งแสงหาย

            ไทยเอยเคยจดข้อ      จำคำ   นี้ฤๅ
      ในบ่ดีนอกทำ                  เล่นได้
      สามัคคีธรรมกำ                ไม้กวาด   นั้นแล
      ร่วมมัดขจัดรกได้              เรียบร้อยรอยทาง

                              ลิลิตสามกรุง
                                     กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์

๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ ๛ [บน]